regards de voirie couleur, fonte voirie colorée

Geschiedenis

Drinkwater

Evolitie van meterialen voor leidinge, ervaring en geschiedenis van Saint-Gobain PAMV, wereldleider sinds 1856

Evolutie van materialen voor leidingen, ervaring en geschiedenis van Saint-Gobain PAM, wereldleider sinds 1856

Het verhaal van Saint-Gobain PAM is een waarlijk opwindende industriële sage.
Het verhaal van deze bescheiden gieterij, uitgegroeid tot wereldleider, doorweven van de geschiedenis van de Franse industriële ontwikkeling,  wordt gekenmerkt door moeilijke perioden en identiteitscrises.
Het enorme succes van dit kleine industriële bedrijf werd mogelijk gemaakt door de vooruitziende en gedurfde beslissingen van enkele zeer moedige spelers uit de sector.  Lang voor andere bedrijven zette de toenmalige ‘Société anonyme des hauts-fourneaux et fonderies de Pont-à-Mousson’ in op:

  • een markt, watervoorziening,
  • een product, leidingen,
  • en ten slotte de specialisatie in een materiaal, grijs gietijzer en later nodulair gietijzer.

Naast deze risico's heeft de ‘oude dame’, zoals het bedrijf bekend is bij haar klanten, een duurzame strategie ontwikkeld op basis van twee constante kenmerken uit zijn geschiedenis: technologische doorbraken (centrifugatie, nodulair gietijzer, enz.) en een sterke internationalisering van zijn commerciële ontwikkeling.  Na de viering van zijn 160e verjaardag, tegen de achtergrond van stijgende grondstofprijzen, blijft de activiteit Canalisation groeien, in dezelfde geest van verovering, innovatie en industriële kracht.

 

Gietijzer : het materiaal bij uitstek

Leidingen hebben een hele evolutie doorgemaakt, die we hieronder kort samenvatten. Ten tijde van de Romeinen waren de eerste leidingen gemaakt van klei, of soms steengoed of lood. In de Middeleeuwen deden houten leidingen hun intrede. Het verhaal van gietijzeren leidingen begon in België in de 11e eeuw. De eerste gietijzeren leidingen werden gebruikt voor het beroemde pompstation van Marly-sur-Seine en het Kasteel van Versailles. De eerste leidingen met flenzen (met dichtingsringen van varkenshuid of loodfolie) vervingen de houten leidingen uit de 17e eeuw. Maar op dat moment bleef leidingwater een bijna koninklijk voorrecht.

Het begin van een tijdperk

Het industriële avontuur van Pont-à-Mousson begon bijna een eeuw later, meer bij toeval dan wat anders, zoals vaak het geval is. Het bedrijf werd opgericht twee jaar na de toevallige ontdekking van een grote hoeveelheid ijzererts in het departement Meurth-et-Moselle in Frankrijk in 1854.
PAM, Pont-à-Mousson, of de ‘Grote dame’, zoals genoemd door haar klanten, heeft een glorieuze geschiedenis van meer dan 150 jaar achter de rug. Maar, net als in de geschiedenis van de Franse industrie, is het leven niet altijd rooskleurig geweest voor PAM.
De eerste jaren waren moeilijk en chaotisch. Zo produceerde de bescheiden gieterij verschillende producten en was ze niet gespecialiseerd in leidingen. Het bescheiden bedrijfje was dertien-in-een-dozijn en onderscheidde zich zeker niet als gespecialiseerde gieterij. De elite van de ‘ijzerbaronnen’ was dan ook een verre droom.

De eerste leidingen

Het bedrijf besloot zich te specialiseren in leidingen, de eerste rolt in 1865 dan ook uit de fabriek. 
Opvallend was dat de ‘Société anonyme des hauts fourneaux et fonderies de Pont-à-Mousson’ onmiddellijk een verkoopafdeling creëerde. Hiermee werd de specialisatie in watervoorziening ingeluid. Deze sterke alliantie tussen productie en verkoop was een voorloper van verticale integratie.
Gekenmerkt door de constante wens om onafhankelijk te blijven.
Vanuit structureel perspectief was de organisatie van het bedrijf de eerste in zijn soort in de ijzer- en staalindustrie in Lotharingen, omdat het ondernemers en directeurs toestond om het kapitaal te bezitten. ‘De eerste twee directeuren oefenden geen macht uit omdat ze in heb bezit waren van het kapitaal, maar verwierven het kapitaal omdat ze macht hadden’.

De eerste exposities
Caption: 
De eerste exposities

Achterstand van Frankrijk in de watervoorziening

De binnenlandse markt was uiterst beperkt, aangezien maar heel weinig plaatsen buiten de grote steden met het waternet waren verbonden.

Het transport van drinkwater was in die tijd geen prioriteit in Frankrijk en de openbare hygiëne was een onderwerp van bijna universele onverschilligheid.  Zo werd in 1903 het voorstel om 1% van de winsten uit gokken te investeren in de ontwikkeling van watervoorziening maar heel nipt goedgekeurd (ironisch genoeg werd deze maatregel pas in 2004 ingetrokken).

Nadat de beslissing was genomen om watervoorziening te ontwikkelen, was er een sterke groei aan het einde van de 19e eeuw.  Het bedrijf won het contract om de belangrijkste waterleverancier van de stad Parijs te worden in 1887.

De drinkwatervoorziening voor Parijs was een belangrijke pijler in de groei van het bedrijf.
Caption: 
De drinkwatervoorziening voor Parijs was een belangrijke pijler in de groei van het bedrijf.

Na de Eerste Wereldoorlog bleef drinkwater een abstract begrip en waren ziekten schering en inslag. Water was geen prioriteit en was ondergeschikt aan andere projecten. Lokale overheden gaven de voorkeur aan investeringen in elektriciteit, snelwegen en andere infrastructuren. In deze situatie bleef Frankrijk achter ten opzichte van andere ontwikkelde landen. In het departement Mayenne in 1930 bijvoorbeeld, hadden alleen de prefectuur Laval en de onderprefectuur Mayenne een leidingwaternet, en de rest van het departement bleef zonder stromend water. Hetzelfde gold voor het departement Gers. Drinkwater was een voorrecht dat alleen in grote steden beschikbaar was.

Om te overleven moest dit jonge bedrijf zijn export ontwikkelen via distributeurs, agenten en fabrieken (in 1937 in Brazilië). Export voor volumes en Frankrijk voor een duurzame vestiging: de basis voor de ontwikkeling van het bedrijf was gelegd.

De opkomst van "propaganda voor de volksgezondheid" !

Maar de strategen van die tijd wilden zich wagen aan ‘commerciële propaganda’ of marketing, zoals we dat nu noemen. Het was noodzakelijk om vraag te creëren en de bevolking rechtstreeks te bereiken, zelfs als het concept van gebruikers nog ver weg was.
Het kantoor voor ‘propaganda, reclame en expansie’ (Propex) werd opgericht om water en de voordelen daarvan op grote schaal te promoten. De bevolking werd voorgelicht over de voordelen van stromend water en van gietijzeren leidingen met behulp van boeken, een komische stomme film en schoolboeken. Niets werd aan het toeval overgelaten door deze strategie, die vergelijkbaar was met die van Michelin.
Het bedrijf ‘adverteerde’, en het was een succes !

Lees maar eens de verhelderende uiteenzetting van één van de toenmalige commercieel directeurs. “Het heeft geen zin om consumenten te informeren over de kwaliteit van gietijzeren leidingen. Vertel hen over water, hygiëne, grondstoffen, het beschermen van levens en eigendommen en stel Pont-à-Mousson aan als leider, net als Michelin. Deze ogenschijnlijk ongeïnteresseerde methode zal zijn vruchten afwerpen ... als we het maar tijd geven.” Zelfs toen al kon het bedrijf zijn obsessie om meer te worden dan een fabrikant van leidingen niet onder stoelen of banken steken.

Comité "Hygiëne en Water"

Tegelijkertijd werden de besluitvormers benaderd met de oprichting van comités voor hygiëne en waterbeheer. Het bedrijf werd de woordvoerder van de waterindustrie en gezondheidsspecialisten, met de steun van een vereniging van gezondheidsdeskundigen (AGHTM) en andere fabrikanten. 

Leidingwaternet van Bone (Annaba) in Algerije 1905
Caption: 
Leidingwaternet van Bone (Annaba) in Algerije 1905

Het tijdschrift van het comité, ‘L'Eau’, werd verkocht aan de AGHTM en is sindsdien omgedoopt tot ‘TSM’.
De relaties met de vereniging zijn sinds deze periode goed onderhouden en veel voormalige werknemers van PAM hebben daarin een belangrijke rol gespeeld. Van oudsher is de penningmeester nog altijd de regionale directeur van Ile-de-France.
Zo groeide de binnenlandse markt geleidelijk, nam het bewustzijn toe en werden fondsen beschikbaar gesteld.  Maar het was niet zo eenvoudig als dat. Er was een felle concurrentie gaande en er werd heftig uitgevallen naar de vaandeldragers van het gietijzer. Er ontstond een felle concurrentie!

De evolutie van de publiciteit

Aanvankelijk werd publiciteit gebruikt om de verdiensten en voordelen van overvloedig drinkwater uiteen te zetten op een gevarieerd aanbod van media (schoolboeken, kalenders, dagboeken, enz. ). De stomme film ‘La source’ werd gemaakt om de voordelen van gietijzeren leidingen in scholen en gemeenteraden te illustreren. Gietijzer werd gepromoot door een combinatie van opvoeding en entertainment.Naast dit aspect benadrukte PAM ook zijn successen op exportmarkten met een exotische of zelfs oosterse toets, typisch voor die tijd.

De voordelen van drinkwater
Caption: 
De voordelen van drinkwater

In de jaren zeventig kwam er meer conventionele publiciteit, die was gericht op de producten.

Publiciteit
Caption: 
Publiciteit

Hevige concurrentie !

Leidingen in gewapend beton

Maar de binnenlandse Franse markt bleef zeer beperkt en de concurrentie was hevig! Al in 1890 raakten leidingen in gewapend beton en gietijzeren leidingen verwikkeld in een genadeloze strijd. Gietijzer was meer succesvol in de diameters die werden gebruikt voor de distributie, terwijl gewapend beton beperkt bleef tot zeer grote diameters.  Pont-à-Mousson moest enorme offers brengen om zijn positie te behouden, vooral omdat de financiële banden tussen bepaalde fabrikanten en de waterbedrijven een ernstige commerciële handicap vormden.
Stalen leidingen
De staalstrijd breekt pas goed los na de eerste oorlog. Dit 'mesgevecht', zoals het werd genoemd door de charismatische leider Camille Cavallier, veranderde in een prijzenoorlog. Staal haalde in 1927 gietijzer in. PAM reageerde met zijn ‘propaganda’, oftewel in moderne termen, een sterke politiek van voorschriftwerk gericht op de duurzaamheid, hoofdthema van het gietijzer. De eerste verkoopbijbels werden aan het begin van de 20e eeuw gepubliceerd.
Leidingen in asbestcement en PVC-leidingen of de intrede van betaalbare producten op de markt
De eerste zeer goedkope en lichtgewicht leidingen in asbestcement worden in 1932 door Eternit op de leidingmarkt gebracht. PAM reageerde met dezelfde wapens op deze concurrentie en begon deze leidingen zelf te produceren, via haar dochter Everite, om de concurrentie het hoofd te bieden. Het reageerde op dezelfde manier op de komst van PVC-leidingen, maar PAM maakte een identiteitscrisis door met de komst van kunststoffen. PAM produceerde kunststoffen leidingen, maar zonder echt geld te verdienen. Het bedrijf probeerde tevergeefs het PRV-proces te verbeteren in zijn onderzoekscentrum, maar besloot in het begin van de jaren tachtig wijselijk om zich te concentreren op gietijzeren leidingen.
Dit zijspoor werd volledig verlaten toen het bedrijf het materiaal vezelcement in 1996 volledig achter zich liet.

Het begin van het centrifugeren
Caption: 
Het begin van het centrifugeren

Techniek als commercieel wapen

Het centrifugeren

De ontwikkeling van gietijzeren leidingen werd aangestuurd door belangrijke technische innovaties.  Om te beginnen, werd verticaal gieten in de jaren 1930 vervangen door centrifuge. Het bedrijf kocht het octrooi van dit proces, ontwikkeld door twee Braziliaanse ingenieurs, en verbeterde het vervolgens. Het idee van centrifugeren is gebaseerd op het gebruik van centrifugaal kracht om leidingen te vormen onder regelmatige toevoeging van metaal.
Dit principe is in de loop van de decennia verbeterd en was in de jaren vijftig uitgegroeid tot een universeel productiemiddel. Dankzij deze technologische doorbraak kon Pont-à-Mousson grote series produceren en productiesnelheden realiseren die ondenkbaar waren met verticaal gieten.
Nodulair gietijzer snelt grijs gietijzer ter hulp
Gietijzer was broos en de kwetsbaarheid van grijs gietijzer was de belangrijkste zwakte.
De leidingen gedroegen zich net als de pannen van onze grootmoeders en braken te vaak, daarom was dikker metaal nodig.
De ommekeer van de 20e eeuw voor PAM
De ontdekking van nodulair gietijzer en de toepassing ervan op leidingen. Deze ontdekking was het resultaat van onderzoek in de wapenindustrie in de Verenigde Staten, tijdens een studiereis in 1946. De ingenieurs van PAM begrepen het enorme potentieel van wat niet veel meer was dan een laboratoriumexperiment.
Nodulair gietijzer is geen variant van grijs gietijzer, maar een nieuw materiaal met uitzonderlijke of zelfs buitengewone eigenschappen !
Het technologische keerpunt
Door toevoeging van een kleine dosis magnesium transformeert het grijze gietijzer onmiddellijk in nodulair gietijzer door katalyse, met uitzonderlijke capaciteiten in termen van mechanische sterkte en verlenging, ongeveer drie keer groter dan die van grijs gietijzer ! Deze nieuwe kwaliteiten verlenen de leidingen sterke troeven en vormen een stevige basis voor de verdere ontwikkeling van het bedrijf.
Deze technologische doorbraak was dan ook een enorme groeikatalysator voor Pont-à-Mousson. Nu het risico op breuken eindelijk was weggenomen, werd nodulair gietijzer het materiaal bij uitstek voor leidingen. In 1970 verving Pont-à-Mousson zijn volledige productie van grijs gietijzer door nodulair gietijzer.

Pont-à-Mousson, de witte ridder die Saint-Gobain ter hulp snelt !

Bijna in dezelfde periode, in het begin van de jaren zeventig, was Frankrijk getuige van een van zijn eerste openbare ruilaanbiedingen, met het vijandige bod van BSN om Saint-Gobain over te nemen. De ontmoeting met Saint-Gobain was een unieke kans om een ​​nieuwe dimensie te betreden. Pont-à-Mousson snelde Saint-Gobain ter hulp door een tegenbod te doen, en de twee bedrijven met spraakmakende identiteiten fuseerden.  De heer de Vogüe deed afstand van zijn positie ten voordele van de heer Roger Martin, de eerste voorzitter van de nieuwe “Compagnie de Saint-Gobain - Pont-à-Mousson”.  De nieuwe gigant was georganiseerd in drie takken: Saint-Gobain SA (glas en verpakkingsmaterialen), Pont-à-Mousson-leidingen en Socea (water en afvalwaterbehandeling). Voor Pont-à-Mousson waren de jaren zeventig een tijd van diversificatie.
Jean-Louis Beffa, algemeen directeur van Saint-Gobain (van 1986 tot 2010) en vervolgens Pierre-André De Chalendar hebben deze groep ontwikkeld tot een toonaangevende industriële speler in de meeste van haar activiteiten. De groep Saint-Gobain legt resoluut de nadruk op interne groei, dankzij de constante R&D activiteiten.

Saint-Gobain PAM : een wereldwijde ambitie

Sinds deze datum is de activiteit leidingen blijven groeien als onderdeel van Saint-Gobain. Als leverancier van apparatuur voor de waterkringloop, is het bedrijf georganiseerd rond drie activiteiten: drinkwater en afvalwater, wegenis en gebouwen. De historische locaties van de groep in Frankrijk, Duitsland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Italië en Brazilië werden onlangs aangevuld met nieuwe capaciteit in Colombia, China, Zuid-Afrika en de Tsjechische Republiek.
De activiteit leidingen is actief in ongeveer 120 landen en het verhaal van Pont-à-Mousson gaat verder in dezelfde geest van verovering, innovatie en industriële kracht. Alle mensen in het bedrijf delen de vastberadenheid van hun voorgangers om hun positie als wereldleider in gietijzeren leidingen te verdedigen.
Op basis van zijn 150-jarige ervaring kan Saint-Gobain PAM nu bescheiden beamen dat de zon nooit ondergaat op zijn leidingen!